Foto Mauk Mulder


| Prof. dr. Mauk Mulder

In het kort
Mauk Mulder studeerde psychologie aan de universiteit van Amsterdam en specialiseerde zich in experimentele groepspsychologie. Na zijn studie begon hij als onderzoeker, publiceerde en werd hoogleraar sociale psychologie aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Na een tiental jaren  in Utrecht ging hij naar de Stichting Bedrijfskunde, Erasmus Universiteit Rotterdam., waar hij na-ervaringsonderwijs in bedrijfskunde gaf aan managers van grote bedrijven en departementen van de centrale overheid, en aan ondernemers/eigenaren van het midden- en kleinbedrijf.

In zijn belangrijkste publicaties werd zijn theorie over macht en niet-op-macht-gebaseerde beïnvloeding (Wederzijds Open Overleg) behandeld: de machtafstand-reductie theorie. De meest recente publicaties (Logica van de Macht, 2004 en The Logic of Power, 2010) zijn gratis te downloaden van zijn website maukmulder.nl.

Tegenwoordig is hij nog steeds actief als spreker, auteur en vooral workshopbegeleider.

 

Enkele recente stellingnamen van Mauk Mulder
  • Duurzaam machtigen raken verslaafd aan macht, zoals verslaafden aan harddrugs, en zijn dan parasieten van de maatschappij
  • De emancipatiekloof tussen vrouwen en mannen, tussen jongeren en ouderen, tussen allochtonen en autochtonen, tussen laag- en hoogopgeleiden, tussen dieren en mensen, is een machtkloof.
  • We zouden ons gedrag meer moeten laten beïnvloeden door de Grote Machtigen (Jezus, Mohammed, …) dan nu het geval is.
  • In overeenstemming met de werking van de wetten van de macht komt een klassenstrijd nieuwe stijl op gang binnen onze groepen, bedrijven, organisaties.
  • De maatschappij; we hebben interne loyale rebellen nodig binnen al onze maatschappelijke systemen.
  • Machtklimmers zijn in onze Westerse maatschappij nodig om diepgevroren (grote) machthiërarchieën (in bedrijfsleven, politiek en dergelijke) te ontdooien.
  • Macht is een kwestie van doen en een uitdaging voor minder-machtigen en machtigen in onze maatschappij; het moet en kan veel beter en leuker.

SCHOOL EN STUDIE

1942eindexamen gymnasium
het Nieuwe Lyceum te Bilthoven
1943 – 1945onderduikperiode
1945 – 1952studie psychologie; doctoraal examen (cum laude)
Universiteit van Amsterdam

Bijzondere studentenprijs
Op 10 januari 1949 won Mauk Mulder de prijsvraag van de Verenigde Faculteiten der Wis- en Natuurkunde en Letteren en Wijsbegeerte met de inzending De waarheid is idee, een onderzoek naar de binoculaire kleurmenging door middel van stereoscopische observaties.


LOOPBAAN

1952 – 1960werkzaam als onderzoeker bij het Nederlands Instituut voor preventieve geneeskunde (later TNO) te Leiden. Hij specialiseerde zich in experimentele groepspsychologie
1958promotie tot doctor in de psychologie (cum laude)
Universiteit van Amsterdam
Dissertatie: Groepsstructuur, motivatie en prestatie
1960 - 1969buitengewoon hoogleraar sociale psychologie
Universiteit Utrecht
Rede bij aanvaarding van het ambt: De perceptie van de ander

Buitengewoon
Mauk Mulder koos zelf voor de status van buitengewoon hoogleraar; hij wilde zich niet geheel in het universiteitskader laten opnemen, ondanks de aandrang van collega’s: “Je doet net zoveel als wij.”


 In deze periode leidde hij het Instituut voor Sociale Psychologie dat hij oprichtte evenals een nieuwe specialistische opleiding als keuzemogelijkheid voor psychologiestudenten.

Nieuwe leermethode
Op 17 januari 2008 stelde de decaan van de Faculteit voor Sociale en Organisatie Psychologie van de Universiteit van Utrecht: “In de jaren dat Mulder aan onze faculteit verbonden was, werd een curriculum ontwikkeld waarin zowel de experimentele sociale psychologie als het onderzoek van processen in organisaties een plaats hadden. Evenals samengaan van theorie en toepassingen in de praktijk. Dit was toen uniek en is nog steeds bijzonder.”

Daarmee voerde hij vernieuwingen in de methode van onderwijs in, waarbij studenten in de gevorderde fase van hun eigen opleiding, opleiding in kleine interactiegroepen verzorgden. Zelf begeleidde hij studenten in kleine groepen bij hun onderzoeksscriptie.

In deze periode heeft hij ook samengewerkt met prof.dr. Biersteker, hoogleraar Fysiologie in een project waarin zij sociale psychologie en fysiologie integreerden.


Onderzoek
In zijn Leidse en vooral Utrechtse periode verrichtte hij onderzoek bij voorkeur groepsexperimenteel (theorietoetsend onderzoek) over macht, leiderschap en participatie in besluitvorming, inclusief nonmacht beïnvloeding (wederzijds open overleg), strategie, samenwerking en conflict, en daarmee samenhangende prestaties van groepen, bedrijven. Maar ook deed hij – met anderen samen - uitgebreid survey-onderzoek.


1963 – 1975consultant bij adviesbureau Van de Bunt te Amsterdam
In 1963 ging Mauk Mulder zich bekwamen in de toepassing van de
gedragswetenschappen en trad hij toe tot het organisatieadviesbureau Van de
Bunt te Amsterdam
1971 – 1988hoogleraar bedrijfskunde, Erasmus Universiteit Rotterdam
Werkzaam in na-ervaringsonderwijs in het kader van de Stichting Bedrijfskunde
1976 – 1985Rector van de Stichting Bedrijfskunde

Hij nam het initiatief om naast de cursussen voor managers van enkele grote bedrijven, ook leergangen voor managers van centrale overheidsdepartementen door de stichting te laten geven en voorts de eerste systematische leergangen voor ondernemers (directeuren-eigenaren van midden- en kleinbedrijf) op het vasteland van Europa te starten.

Baanbrekend
Verder creëerde hij ruimte voor vrouwelijk leiderschap. In die positie heeft hij volgens Yvonne van de Mosselaar “(…) betekenis gehad voor de vrouwenbeweging in de 80’er jaren en was ook hierin baanbrekend, jaren voordat De Baak hieraan aandacht besteedde.”

Hij heeft haar als projectleider aangetrokken: vraagstelling hoe vrouwen kunnen bijdragen aan het vergroten van de effectiviteit van organisaties. ‘Vrouwen en macht op micro, meso en macroniveau’, Cursussen zoals ‘Vrouw en beleid’.

Collega’s kregen ruimte om nieuwe opleidingen te ontwerpen en uit te voeren.
In stafvergaderingen namen naast de projectleiders de (vijf) secretaressen en   andere niet-opleidingsbetrokkenen deel.
1987In 1987 ging Mauk Mulder officieel met emeritaat

Macht en beïnvloeding
Ter gelegenheid van zijn afscheid vond het symposium Macht en beïnvloeding plaats. De associatie van Sociaal Psychologische Onderzoekers (ASPO) organiseerde dit in samenwerking met de Stichting Bedrijfskunde en bracht het gelijknamige boek uit (‘liber amicorum’ Macht en beïnvloeding, 1987, 216 blz. ISBN 90.368.0060.9). Hierin roemen de redacteuren,
prof. Dr. O. Wiegman en prof. Dr. H.A.M. Wilke, Mauk Mulder’s “(…) uitzonderlijke verdienste voor de Nederlandse sociale psychologie (…)”


ZELFSTANDIGE ADVIESPRAKTIJK JAREN ‘70, ‘80, ‘90

Advies activiteiten (Boardroom consultancy)
Na de start in het kader van Van de Bunt ontplooit Mauk Mulder zelfstandig zijn omvangrijke adviesactiviteiten tijdens drie decennia (de jaren 70, 80, 90) als adviseur over:

a.         Leiderschap
Hij lichtte de kwaliteit van het hoogste executieve leiderschap door (raad van bestuur, (hoofd) directie enzovoort) van zeer grote Nederlandse bedrijven.

Methode: indringende interviews met hen en hun naast-lagere managers, bestudering van de bedrijfskundige performance data van het betrokken bedrijf; deze analyses leidde tot een  kritische evaluatie. Deze werd gerapporteerd aan het executief orgaan zelf, in een flink aantal gevallen aan de raad van commissarissen. In het laatste geval trad met regelmaat kort na het advies een aantal top executieven af; twee uit vier, drie uit vijf, een uit drie, drie uit drie (scans in opdracht van commissarissen waren niet at random maar selectief).

De meest voorkomende titel van de uitgebrachte rapporten was: ‘De topstructuur van… en het functioneren hiervan’.

Vaak werd het leiderschap door de adviseur na de scan (of zonder deze ) begeleid in zijn opgradering van een strategie en/of reorganisatie van de structuur en/of herdefiniëring van zijn leiderschapsstijl. Hierbij werd vooral de Stratcon methode gehanteerd. ¹

b.         Fusies
Deze adviezen waren gericht op de wenselijkheid en haalbaarheid van een bepaalde fusie. Welke doeleinden heeft ieder van de twee (of drie) partijen; zijn deze realiseerbaar; is dit een optimale fusie?

Indien de fusie stevig onderbouwd is, wordt het fusieproces begeleid.

Deze laatste fase kan ook afzonderlijk doorlopen worden. ²

c.         Conflictmanagement
Vaak werd de adviseur ingeroepen voor een conflict. Een conflict binnen een executief orgaan of tussen een bestuurder en inspreekorgaan (ondernemingsraad). Als adviseur van beide partijen of van een er van (de OR). De adviseur gebruikte soms een conflictbijeenkomst om het conflict te laten managen door partijen en hem tezamen, met als doel een constructieve oplossing. ³

Mauk Mulder verrichtte zo’n vijfentwintig projecten zoals hier sub a, b en c aangegaan, per decennium (1970 - 2000). Ze waren heel vaak, maar niet altijd, succesvol en voor de adviseur heel leerzaam.

¹ Publicatie in verband met deze adviesactiviteiten:
  • Intrale strategie en ondernemerschap – Stratcon als actiegerichte methode (ISBN 90.267.1727 X 2e herziene druk, 1993, 168 blz.
  • De logica van de Macht (2004, gratis te downloaden via maukmulder.nl)
  • The logic of power (2010, gratis te downloaden via maukmulder.nl)

² Publicatie in verband met deze activiteiten: Fusies – de sociaalorganisatorische benadering van fusies en andere samenvoegingen ISBN 90 207 0666 (1976, 55 blz.)

³ Publicatie in verband hiermee: Conflicthantering – theorie en praktijk in organisaties (2e gewijzigde druk 1979, ISBN 90.207.0929.1, 104 blz. + bijlagen)

Daarnaast (bege)leidde Mauk Mulder van 1970 – 2000 zelf 54 Stratcon’s (geregistreerd) waarin het leiderschap gefocust was op verbetering van strategie en functioneren.

De cijfers zijn voorzichtig, want dit betreft slechts geregistreerde en meestal in rapporten vastgestelde resultaten.


Toepassingen in de praktijk
Mauk Mulder stelde zich altijd open voor verschillende praktijktoepassingen, zoals observatie van (on)maatschappelijke gedragingen van leiders in bedrijfsleven, politiek, overheid, sport. Hij adviseerde het leiderschap van talloze grote en kleine ondernemingen en overheidsorganen over strategie, leiderschap, participatie, prestatie, innovatie, fusie. Hij (bege-)leidde meer dan honderdvijftig strategiezittingen van het leiderschap van bedrijven en overheidsorganen.

De activiteiten leidden tot honderden publicaties op zijn naam, nationaal en internationaal. Het belang van zijn werk komt ook tot uitdrukking in publicaties van nationale en internationale gedragswetenschappers die zijn machttheorie centraal zetten in hun publicaties.

 

VERVOLG LOOPBAAN (1987 - HEDEN)

Een greep uit zijn activiteiten.

  • Docent Strategisch Leiderschap (1994 - 1995, European University, Den Haag).
  • Adviseur voor bedrijven en instellingen op het gebied van strategie, leiderschap, samenwerking, conflict, fusies, innovatie en prestaties van bedrijven.
  • Onderzoeker/trainer/adviseur van aantal grote besrijven (beursgenoteerde grote 20, onder meer Shell- en Unilever-divisies en Phillips bedrijven. Inzake macht(-verschillen), leiderschap en participatie in besluitvorming, strategie en daarmee samenhangende prestaties van bedrijven.
  • Hij verrichtte een aantal doorlichtingen van de prestaties van het topleiderschap van tientallen Nederlandse bedrijven, vooral behorend tot de grote beursbedrijven. Dit leidde tot een flink aantal ‘terugtredende’ managers van het hoogste niveau. Commissarissen hadden dus blijkbaar goede redenen om deze doorlichtingen te laten doen!
  • Trainer van managers van commerciële bedrijven en centrale overheid en van ondernemers (directeuren-eigenaren kleine en middelgrote bedrijven).
  • Interim-manager van een tweetal complexe organisaties in de gezondheidszorg.
    • Interim-voorzitter/manager Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (parttime 1995 - 2000)
    • Interim-voorzitter/manager van de landelijke Vereniging van Eerstelijns Psychologen  (2001- 2002).
  • Spreker/inleider van honderden congressen, seminars en andere bijeenkomsten.
  • Zijn voorkeur nu: workshops over zijn vakgebied.

PROMOVENDI

Onder zijn leiding kwam een groot aantal publicaties tot stand. Hij is wel getypeerd als ‘een ware leermeester’. Mauk Mulder begeleidde een twintigtal promovendi. Velen hiervan zijn hierna hoogleraar geworden.

Enkelen van zijn promovendi: Jan Weima (1963), Wouter Buikhuizen (1965), Henk Wilke (1968), Peter Veen (1970), René van der Vlist (copromotor, 1970), Jacques Allegro (copromotor, 1973), Oene Wiegman (1975), Theo van Oers (1983), Jan Buys ( copromotor, TU Delft, 1984) en Rendel de Jong (1987).

Internationaal: Dov Elizur (Israel - 1969), Reza Najafbagy (Iran - 1970).


INTERNATIONAAL

1965een van de oprichters van de European Association of Experimental Social Psychology (EAESP, Europese vereniging voor experimenteel sociaal psychologen).
1971 – 1973Eerste hoofdredacteur van het European Journal of Social Psychology

Verder:

  • member of the Executive Committee of the World Council for the Quality of Working Life (untill 1981)
  • redacteur internationaal tijdschrift Human Relations
  • lezingen op congressen American Psychological Association, World Congress Psychology, World Congress on the Quality of Working Life in Canada en Frankrijk
  • korte perioden bij de Stanford University (California), Colombia University (NYC), University of Michigan (1973)

 

PUBLICATIES (een selectie)

1954het situatiebegrip in de moderne psychologie (in Nederlands Tijdschrift voor Psychologie)
1963Mensen, groepen, organisaties (red. 2e druk 1968)
1972Spel om macht (nu zesde druk)

Henriëtte Roland Holst Prijs
In 1973 ontvangt Mauk Mulder de Henriëtte Roland Holst Prijs voor Het spel om macht.
Deze Nederlandse literaire prijs wordt toegekend door de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde voor een werk dat “(…) uitmunt door sociale bewogenheid en literair niveau (…)”,
in de geest van de dichteres Henriëtte Roland Holst.


1972Multi Fasen theorie over organisatie en management
1973Multiphase Theory on Organization and Management
1976Fusies
1977Omgaan met Macht (nu 4e druk)
1977Daily Power Game
1978Conflicthantering (nu 2e druk)
1978De zelfstandige ondernemingsraad (coauteur met prof. mr. Wiek Slagter)
1981De raad van Commissarissen in de jaren tachtig (coauteur met prof. mr. Wiek Slagter)
1988Strategie, Leiderschap en de Stratconmethode
1993Integrale strategie en ondernemerschap – Stratcon als actiegerichte methode – (nu 2e geheel herziene druk)
1993Participatief leiderschap: risico's en keuzen (hoofdstuk in Handboek voor bestuurders en managers Vol1: Bestuur en Innovatie, redactie J.M.J. Hemers en W.L.H. van Tuyll van Serooskerken)
1993De Belastingdienst in turbulentie. Hoe kan het beter (bijdrage in symposium Cultuur: evolutie of revolutie (blz 43-58). Eindrapport Federatie van verenigingen van hoofdambtenaren bij de Belastingdienst
1994Leiderschapstraining – De Levende cases Methode in Opleiding en Ontwikkeling (7e jaargang, nr 1,2)
1995Enkele modellen als stuurinstrumenten van strategisch leiderschap in Handboek Effectief Opleiden
2002Macht Verkracht
2004De logica van de macht (gratis te downloaden op www.maukmulder.nl)
2006De machteloze werknemer (coauteur met Frank Robroek en Henk Stil)
2010The logic of power (gratis te downloaden op www.maukmulder.nl)

Verder:

  • Meer dan 500 artikelen in buitenlandse en Nederlandse vakbladen.
  • Lid van de reactieraad van Bedrijfskundige Signalementen (1976 – 1980)
  • Sinds 2005 heeft Mauk Mulder een weblog waarop hij als ‘de rebelse professor die machtrelaties duidt’  reageert op de actualiteit: www.maukmulder.nl

Vraag aan Mauk Mulder: Waarom is de logica van de macht gratis te downloaden?
Mauk Mulder: “Om mijn inzichten en vragen direct aan minder-machtigen / potentieel ‘betrokkenen’ te kunnen voorleggen.


Enkele toonaangevende publicaties die gaan over de machtstheorie van Mauk Mulder
1972Playing the game of power; a First attempt towards a simulation of Mulder’s theory of power. (R. van Hezewijk, H. Kanters, A. Melief, In: Anuals of Systems Research 4)
1976Met Mulder meer macht? (R. van Hezewijk, H. Kanters, A. Melief, - theoretische vooruitgang en computersimulatie - Psychologische Getuigenschriften, UvU)
1976Predictive power theory (Henk Koppelaar in Annuals of Systems research 5)
Ook in het Nederlands: Voorspellende Machttheorie (PSM Groep, Universteit van Utrecht)
1978Socialpsychologie der Machtsbeziehungen (Schneider)
1980Sociale Vergelijkingsprocessen (Rijsman en Wilke)
1980The Social Psychology of Power (Ng)
1983Zicht op macht (Veen en Wilke)
Hierin staan vele verdere verwijzingen naar zijn publicaties (tot en met 1983)
zjHet streven naar macht; reconstructie en verrijking van Mulders ‘machtafstand-reductie theorie (Henk Koppelaar en Joghan K. de Vree in Acta Politica 81/2)